Kwas foliowy należy do witamin z grupy B i uczestniczy w wielu procesach niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Człowiek nie wytwarza go w ilości pokrywającej zapotrzebowanie, dlatego musi dostarczać witaminę B9 wraz z codziennym pożywieniem. Szczególne znaczenie ma utrzymanie właściwego poziomu folianów podczas ciąży oraz w okresie intensywnego wzrostu i podziałów komórkowych.
Jak działa kwas foliowy?
Po wchłonięciu kwas foliowy przekształca się w aktywną metabolicznie postać, która wspiera działanie enzymów. Bierze udział w syntezie DNA i RNA oraz w przemianach wybranych aminokwasów.
Witamina B9 jest potrzebna przede wszystkim tkankom, których komórki szybko się odnawiają. Dotyczy to układu krwiotwórczego, nabłonka przewodu pokarmowego, osłonek włókien nerwowych i rozwijającego się płodu. Kwas foliowy uczestniczy także w usuwaniu homocysteiny – związku uznawanego za niekorzystny dla układu sercowo-naczyniowego.
Objawy i skutki niedoboru witaminy B9
Zbyt mała podaż folianów może prowadzić do niedokrwistości megaloblastycznej. Towarzyszą jej między innymi osłabienie, zmęczenie, problemy z koncentracją, bóle głowy, duszności oraz kołatanie serca.
Niedobór może również powodować drętwienie kończyn, pogorszenie nastroju, trudności z chodzeniem, zaburzenia widzenia i mowy czy stany zapalne błony śluzowej jamy ustnej. W materiale wskazano także jego możliwy związek z osteoporozą, miażdżycą oraz zaburzeniami pracy układu pokarmowego.
Kwas foliowy podczas ciąży
Witamina B9 odgrywa wyjątkowo ważną rolę w rozwoju płodu. Jej niedostateczna ilość zwiększa ryzyko wad cewy nerwowej, a także poronienia, przedwczesnego porodu i niskiej masy urodzeniowej dziecka.
Zalecane dzienne spożycie wynosi 400 µg dla młodzieży od 14. roku życia i dorosłych, 500 µg dla kobiet karmiących oraz 600 µg dla kobiet ciężarnych. Zapotrzebowanie dzieci zależy od wieku i mieści się w przedziale od 65 do 300 µg.
Gdzie znajduje się witamina B9?
Do szczególnie bogatych źródeł kwasu foliowego należą drożdże, wątróbka, soja, otręby pszenne, fasola, brokuły, szpinak, szparagi, brukselka oraz pietruszka. Foliany zawierają również żółtka jaj, orzechy, kalafior, groch, bób i produkty zbożowe.
Samo urozmaicenie jadłospisu nie zawsze wystarcza do pokrycia zapotrzebowania, zwłaszcza u kobiet w ciąży. W takich sytuacjach stosuje się preparaty zawierające sam kwas foliowy albo połączenie witaminy B9 z żelazem, witaminą B12 lub B6. Decyzję o suplementacji i jej dawkowaniu należy dopasować do indywidualnych potrzeb.
